Vicdan ve Pişmanlık

Vicdan ve Pişmanlık

Vicdan; iyiyi kötüden ayıran, iyilikten huzur, kötülükten ise azap duyulmasına yol açan, kişiyi adil bir yargıya yönelten manevi bir histir. Merhametle karıştırılmamalıdır; merhamet bir anlamda vicdanın dışa yansımasıdır. Kısaca ifade etmek gerekirse, kötülük yapanlara kötülükle karşılık vermemek, işlenmiş bir suçu affetmek merhamettir. Bu nedenle “Merhameti olmayanın vicdanı da yoktur” denir. Çünkü insanı insan yapan en önemli duygular vicdan ve merhamettir.

Pişmanlık ise, kişinin gerçekleştirdiği bir eylemden sonra hissettiği utanç, üzüntü, mahcubiyet ya da suçluluk duygusudur. Bu duygu, kişiyi etkiler ve onu aynı hataları tekrar etmemeye, yeni ve doğru kararlar almaya yönlendirir. Pişmanlık, “Keşke öyle yapmasaydım” gibi içsel sorgulamalarla kendini gösterir.

Vicdan kavramı son zamanlarda özellikle insan hakları ve demokrasi bağlamında sıkça gündeme gelmektedir. “Din ve vicdan özgürlüğü” ifadesi bunun en somut örneklerindendir. Ayrıca “vicdan azabı” kavramı da vardır; bu, bir başkasına zarar verdiğine inanan kişinin duyduğu derin pişmanlık duygusudur. Bu his kişiyi oldukça rahatsız eder ve çeşitli özür dileme yolları aramasına sebep olur. Böylece kişi, en azından içindeki acıyı bir nebze olsun hafifletmiş olur.

Toplumda insanlar genellikle vicdanlı ve vicdansız olarak ayrılır. Vicdanlı insanlar; insaflı, başkalarının hakkını gözeten, adaletli bireylerdir. Vicdansızlar ise; bencil, egoist ve zaman zaman psikopatik eğilimler gösteren kişilerdir. Bu kişiler genellikle din, ahlak ve manevi değerlerden yoksundurlar.

Bugün hayatımızda bu kadar önemli bir yeri olan vicdan ve pişmanlık kavramlarını her zaman hatırlamalı, zamanı geldiğinde elimizden geleni doğru bir şekilde yapmalıyız. Vicdansız bir yaşam sürmek yerine, vicdanlı ve pişmanlık duymadan yaşamak herkesin doğal hakkıdır.

Saygılarımla
Kadir Dikme